 |
|
|
|
Newsletter - Σεπτέμβριος 2008
Αγαπητοί φίλοι,
πέρα απά τα προϊοντικά νέα μας, σας παρουσιάζουμε επιστημονικά νέα αστρονομίας, μέσα από μια σειρά άρθρων της αστροφυσικού Ελένης Χατζηχρήστου. Τα επιστημονικά νέα θα σας αποστέλλονται δύο φορές το μήνα έτσι ώστε να έχετε μια πλήρη εικόνα των φαινονομένων κάθε μήνα.
Γράφει η Αστροφυσικός Ελένη Χατζηχρήστου
Αυτές τις ημέρες οι αστρονόμοι έκαναν μια εκπληκτική ανακοίνωση: φωτογράφησαν για πρώτη φορά έναν πλανήτη κοντά σε ένα άστρο παρόμοιο με τον Ήλιο μας, που βρίσκεται σε απόσταση 500 ετών φωτός από τη Γη. Ο πλανήτης μοιάζει με τους δικούς μας γίγαντες αέριους πλανήτες αλλά έχει πολλαπλάσια μάζα (περίπου 8 φορές εκείνη του Δία) και βρίσκεται σε απόσταση από το άστρο του περίπου 330 φορές εκείνη της απόστασης Γης-Ήλιου (δηλαδή πολύ μακρύτερα ακόμη και από τον Ποσειδώνα, τον πιο απομακρυσμένο πλανήτη στο ηλιακό μας σύστημα). Το τηλεσκόπιο που έκανε την ανακάλυψη είναι το Gemini North που βρίσκεται στο βουνό Mauna Kea της Χαβάης.
Εικ.1: Ο νεοανακαλυφθείς πλανήτης (στον κόκκινο κύκλο) και το άστρο του
Οι επιστήμονες υποστηρίζουν οτι πάνω από τα μισά άστρα στον γαλαξία μας μπορεί να περιβάλλονται από πλανητικά συστήματα κατάλληλα για την γέννηση ζωής. Οι εξω-ηλιακοί πλανήτες, «εξωπλανήτες» όπως ονομάζονται, είναι πολύ αμυδροί για να φωτογραφηθούν και η ύπαρξή τους καταγράφεται έμμεσα, από την βαρυτική επίδραση που εξασκούν στο κοντινό άστρο τους (π.χ. η βαρύτητα του Δία αναγκάζει τον Ήλιο μας να κλυδωνίζεται σε ένα κύκλο, με ταχύτητα 12 μέτρων το δευτερόλεπτο). Ένας άλλος τρόπος ανακάλυψης εξωπλανητών είναι το φαινόμενο έκλειψης που προκαλείται στο άστρο όταν ένας μεγάλος πλανήτης περνάει από μπροστά του.
Εάν η πρόσφατη παρατήρηση επαληθευτεί, θα είναι μια από τις ελάχιστες φορές που ένας εξωπλανήτης φωτογραφίζεται απ’ ευθείας. Η επαλήθευση της τροχιάς ενός εξωπλανήτη γύρω από το άστρο του γίνεται κυρίως με τη μέθοδο της φασματοσκοπίας και χρειάζεται περί τα 2 χρόνια, αλλά οι επιστήμονες επιμένουν πως οι πιθανότητες ένα τέτοιο αντικείμενο να βρίσκεται εντελώς τυχαία σε αυτή τη θέση είναι εξαιρετικά μηδαμινές. Τα τελευταία 5 χρόνια είχαν γίνει κάποιες αντίστοιχες ανιχνεύσεις, κυρίως από το τηλεσκόπιο VLT που βρίσκεται στη Χιλή και από το διαστημικό τηλεσκόπιο υπερύθρου Spitzer.
Εικ.2: Ανακάλυψη πιθανού εξωπλανήτη το 2004
Όσον αφορά την πρόσφατη ανακάλυψη, επειδή το άστρο είναι πολύ νέο, ο πλανήτης δεν είχε ακόμη το χρόνο να κρυώσει επομένως πρέπει να είναι πολύ θερμός και λαμπρός. Πράγματι, η θερμοκρασία του εκτιμάται στους 1500 βαθμούς Κελσίου, πολύ μεγαλύτερη σε σύγκριση με τον δικό μας Δία (-110 βαθμούς Κελσίου) ο οποίος μάλιστα βρίσκεται πολύ κοντύτερα στο άστρο του, τον Ήλιο.
Οι επιστήμονες συνεχίζουν να σκοπεύουν τον ουρανό στην περιοχή του Σκορπιού όπου βρέθηκε ο εξωπλανήτης, γιατί αυτή είναι μια περιοχή δημιουργίας πολύ νεαρών άστρων, (ηλικίας μικρότερης των 5 εκατομμυρίων χρόνων, σε σύγκριση με τα 4.5 δισεκατομμύρια χρόνια του μεσήλικα Ήλιου μας), επομένως αυξάνονται οι πιθανότητες να ανακαλύψουν και άλλους τέτοιους θερμούς πλανήτες.
Βέβαια, το μεγάλο στοίχημα είναι να ανακαλυφθούν πλανήτες όμοιοι με τη Γη, όπου οι συνθήκες για την ύπαρξη ζωής είναι οι καταλληλότερες. Ένας τέτοιος πιθανός υποψήφιος είναι ο εξωπλανήτης γνωστός ως Gliese 581c, του οποίου η μάζα είναι μόλις 5 φορές εκείνης της Γης. Το μεγάλο πλεονέκτημα είναι οτι βρίσκεται σε μια «κατοικήσιμη» ζώνη γύρω από τό (αμυδρό κόκκινο) άστρο του, όπου δεν κάνει ούτε πολύ κρύο ούτε πολύ ζέστη, επομένως αυξάνονται οι πιθανότητες για την επιβίωση κάποιων έστω και απλών μορφών ζωής. Αυτό το σύστημα άστρου και πλανήτη βρίσκεται πολύ κοντά στη Γη, μόλις 20 έτη φωτός, επομένως σε περίπου 300 χιλιάδες χρόνια θα μπορούσε να φτάσει εκεί και το διαστημόπλοιο Voyager 1, το οποίο εκτοξεύθηκε το 1977 και αυτή τη στιγμή είναι έτοιμο να εγκατακλείψει το ηλιακό μας σύστημα και να ταξιδέψει στα πέρατα του Σύμπαντος.
Εικ. 3: Καλλιτεχνική απεικόνιση άστρων και πλανητικών συστήματων στο Σύμπαν
Είναι αξιοσημείωτο οτι όλοι οι γνωστοί ως τώρα εξωπλανήτες ανακαλύφθηκαν μόλις την τελευταία 15ετία, και ήδη αριθμούν πάνω από 100. Υπολογίζεται δε οτι υπάρχουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια πλανήτες μόνο στον γαλαξία μας, ανάμεσά τους και πολλοί «γήινοι» πλανήτες. Και μάλιστα, επειδή οι τελευταίοι παραμένουν γεωλογικά ενεργοί για δισεκατομμύρια χρόνια είναι οι καταλληλότεροι για την εμφάνιση ζωής.
Επομένως δεν φαντάζει καθόλου εξωπραγματικό αυτό που υποστηρίζουν τώρα οι επιστήμονες, οτι δηλαδή μέσα στα επόμενα 20 χρόνια θα ανακαλύψουμε ίχνη νερού σε πολλά ουράνια σώματα του ηλιακού μας συστήματος και κατά πάσα πιθανότητα ακόμη και ίχνη ζωής σε μικροβιακό επίπεδο (καλύτεροι υποψήφιοι είναι οι δορυφόροι του Δία και του Κρόνου).
Τα σχέδια των διαστημικών υπηρεσιών ΗΠΑ και Ευρώπης (NASA και ESA αντίστοιχα) για την ανακάλυψη εξωπλανητών και την ανίχνευση μορφών ζωής, είναι φιλόδοξα. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε τις διαστημικές αποστολές Κέπλερ (το 2008), Τerrestrial Path Finder (το 2016), SIM Planet Quest (στην επόμενη δεκαετία), Δαρβίνος (το 2015), κλπ.
Λάβατε αυτό το newsletter γιατί έχετε εγγραφεί στη λίστα αποδεκτών του Telescopeshop. Αν δεν επιθυμείτε να λαμβάνετε μηνύματα στο μέλλον, μπορείτε να διαγραφείτε από τη λίστα.
|
|
|
 |
